{"id":23,"date":"2026-03-15T21:54:16","date_gmt":"2026-03-15T21:54:16","guid":{"rendered":"https:\/\/velarium.org\/?p=23"},"modified":"2026-04-29T21:47:45","modified_gmt":"2026-04-29T21:47:45","slug":"panorama-kina-japonskiego-1950-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/velarium.org\/?p=23","title":{"rendered":"Panorama kina japo\u0144skiego: 1950 (cz\u0119\u015b\u0107 1.)"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Seria Panorama kina japo\u0144skiego ma za zadanie zebra\u0107 i pokr\u00f3tce om\u00f3wi\u0107 wszystkie produkcje japo\u0144skie powsta\u0142e od roku 1948, jakie s\u0105 dost\u0119pne z angielskimi t\u0142umaczeniami (i kilka, jakie nie s\u0105).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Escape at Dawn<\/strong><\/em>
aka Desertion at Dawn<\/em>
(Akatsuki no dasso<\/em>)
Re\u017cyseria: Senkichi Taniguchi
Scenariusz: Senkichi Taniguchi, Akira Kurosawa
Studio: Shintoho
Gatunek: dramat, wojenny<\/p>\n\n\n\n

Obsada:<\/span> Ry\u014d Ikebe, Yoshiko Yamaguchi, Eitar\u014d Ozawa, Hajime Izu, Haruo Tanaka, Setsuko Wakayama, Kan Yanagiya, Yuzaburo Shimada, Ko Yamamuro, Harue Tone, Mitsue Tachibana, Taiz\u014d Fukami<\/p>\n\n\n\n

#3 na li\u015bcie Kinema junpo.<\/p>\n\n\n\n

Japo\u0144ski \u017co\u0142nierz Mikami wraca po pochwyceniu przez Chi\u0144czyk\u00f3w do swojej jednostki. Spotyka si\u0119 jednak z pogard\u0105 i nienawi\u015bci\u0105, poniewa\u017c nie pope\u0142ni\u0142 w niewoli samob\u00f3jstwa, co jest postrzegane jako zha\u0144bienie przez niego armii cesarskiej.<\/p>\n\n\n\n

Komentarz:<\/span> Film, b\u0119d\u0105cy adaptacj\u0105 powie\u015bci Historia prostytutki<\/em> Taijiro Tamury, stanowi powojenn\u0105, akceptowan\u0105, nawet popieran\u0105 przez si\u0142y okupacyjne krytyk\u0119 cesarskiej armii. G\u0142\u00f3wny bohater zostaje wzi\u0119ty do niewoli chi\u0144skiej po utracie przytomno\u015bci, przez co nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 zabi\u0107. P\u00f3\u017aniej przy \u017cyciu utrzymuje go mi\u0142o\u015b\u0107 do kobiety, jak\u0105 pozna\u0142 w plac\u00f3wce militarnej i jaka \u2013 kolejna krytyka zachowania armii \u2013 by\u0142a seksualnie napastowana przez dow\u00f3dc\u0119 jednostki. Mimo \u017ce \u017co\u0142nierz wierzy w uczciwo\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107 zwierzchnik\u00f3w, ci postanawiaj\u0105 sfa\u0142szowa\u0107 raport, zabi\u0107 protagonist\u0119 i oficjalnie uzna\u0107 go za poleg\u0142ego w bitwie. Escape at Dawn<\/em> pokazuje najbardziej nieludzkie oblicze armii, prymarnie wy\u017cszych rang\u0105 oficer\u00f3w, ni\u017cszych zwykle prezentuj\u0105c jako zastraszonych.<\/p>\n\n\n\n

Sfilmowanie akcji w rozpadaj\u0105cych si\u0119, surowych budynkach, cz\u0119sto padaj\u0105cy deszcz i ciemne szaro\u015bci oddaj\u0105 pesymistyczny nastr\u00f3j. Jedyne optymistyczne sceny, filmowane w s\u0142o\u0144cu i wizualnie ja\u015bniejsze, maj\u0105 miejsce w Chinach. Kraj ten, jak i jego mieszka\u0144cy zostali zaprezentowani w pozytywnym \u015bwietle, a komunistyczne slogany partyjne zosta\u0142y przedstawione jako szczere oraz inspiruj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

W g\u0142\u00f3wnej roli \u017ce\u0144skiej obsadzono Yoshiko Yamaguchi, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w Chinach i wyst\u0119powa\u0142a tam jako Xianglan Li, ukrywaj\u0105c japo\u0144skie pochodzenie. P\u00f3\u017aniej zdoby\u0142a popularno\u015b\u0107 na terytoriach okupowanych przez Japoni\u0119, graj\u0105c w kinie propagandowym. Specjalizowa\u0142a si\u0119 w rolach Chinek pragn\u0105cych japo\u0144skiej w\u0142adzy w swojej ojczy\u017anie. Po wojnie zosta\u0142a aresztowana i grozi\u0142a jej kara \u015bmierci, uda\u0142o jej si\u0119 jednak wyj\u015b\u0107 na wolno\u015b\u0107, dzi\u0119ki japo\u0144skiemu pochodzeniu i publicznej krytyce film\u00f3w, w jakich wyst\u0119powa\u0142a podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Do Japonii przenios\u0142a si\u0119 w 1946 roku. W powie\u015bci Tamury posta\u0107, w jak\u0105 wcieli\u0142a si\u0119 Yamaguchi jest Koreank\u0105, zmuszon\u0105 przez japo\u0144sk\u0105 armi\u0119 do bycia prostytutk\u0105 dla \u017co\u0142nierzy. Z powodu cenzury w Escape at Dawn<\/em> zosta\u0142a ona zmieniona w japo\u0144sk\u0105 \u015bpiewaczk\u0119. Zredukowano r\u00f3wnie\u017c jej obecno\u015b\u0107, skupiaj\u0105c si\u0119 na \u017co\u0142nierzu Mikamim.<\/p>\n\n\n\n

7\/10<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Raport o zachowaniu prof. Ishinaka<\/strong><\/em>
Conduct Report on Professor Ishinaka<\/strong><\/em>
(Ishinaka sensei gy\u014dj\u014dki<\/em>)
Re\u017cyseria: Mikio Naruse
Scenariusz: Yasutaro Yagi
Studio: Fujimoto Production
Gatunek: komedia romantyczna<\/p>\n\n\n\n

Obsada:<\/span> Ry\u014d Ikebe, Y\u016bji Hori, Toshir\u014d Mifune, Setsuko Wakayama, Mayuri Mokush\u00f4, Y\u014dko Sugi, Atsushi Watanabe, Eitar\u014d Shind\u014d, Haruo Tanaka, Y\u014dnosuke Toba, Zeko Nakamura, Kamatari Fujiwara, Y\u014dy\u014d Kojima, Fujio Nagahama, Shiro Mizutani, Fumindo Matsuo<\/p>\n\n\n\n

Zbi\u00f3r trzech nowel o mi\u0142o\u015bci w powojennych terenach wiejskich w Japonii.<\/p>\n\n\n\n

Komentarz:<\/span> Cho\u0107 w filmie mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 rewizjonistycznego rysu czy te\u017c pr\u00f3b odszukania esencjonalnych cech cz\u0142owiecze\u0144stwa, zagubionych pod naciskiem agresywnej retoryki militarnej propagandy okres\u00f3w przedwojennego i wojennego, to produkcja Narusego prymarnie stanowi lekk\u0105 komedi\u0119 romantyczn\u0105 o nader pozytywnym wyd\u017awi\u0119ku. Re\u017cysera zajmuj\u0105 te\u017c, mi\u0119dzy innymi, pr\u00f3by wskazania r\u00f3\u017cnic pokoleniowych mi\u0119dzy przedwojenn\u0105 a pozbawion\u0105 militarnych do\u015bwiadcze\u0144 generacj\u0105 czy te\u017c kwestia modernizacji kraju, po raz pierwszy od lat stykaj\u0105cego si\u0119 nie tylko z demokracj\u0105, ale te\u017c odkrywaj\u0105cego po przegranym konflikcie filozofie indywidualistyczn\u0105, humanistyczn\u0105 czy egzystencjaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Naruse podchodzi jednak do tych temat\u00f3w ironicznie i pokazuje m\u0142ode pokolenie jako bardziej \u2013 jakby na przek\u00f3r swoim rodzicom \u2013 konserwatywne ni\u017c starsze. Np. rodzice bohater\u00f3w drugiej noweli pod p\u0142aszczykiem tradycjonalizmu, konserwatyzmu i wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci s\u0105 ch\u0119tniejsi nowych dozna\u0144, takich jak nude show<\/em> ni\u017c m\u0142odzi. Naruse w subtelny spos\u00f3b zdziera z nich mask\u0119 przyzwoito\u015bci, nie przekraczaj\u0105c przy tym \u017cadnych barier, jakie wymuszaj\u0105 na nim eskapistyczne ramy wybranego gatunku.<\/p>\n\n\n\n

6\/10<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Street of Violence: The Pen Never Lies<\/strong><\/em>
(Pen itsuwarazu, b\u014dryoku no machi<\/em>)
Re\u017cyseria: Satsuo Yamamoto
Scenariusz: Yusaku Yamagata, Yasutaro Yagi
Studio: Daiei
Gatunek: dramat, krymina\u0142<\/p>\n\n\n\n

Obsada:<\/span> Kenzo Asada, T\u014dru Abe, Ry\u014d Ikebe, Kenjiro Uemura, J\u016bkichi Uno, Shir\u014d \u014csaka, Yoshio \u014cmori, Tamotsu Kawasaki, Kanji Kawara, Takashi Kanda, Kokuten K\u014dd\u014d, Akitake K\u00f4no, Zenpei Saga, Takamaru Sasaki, Gen Shimizu, Masao Shimizu, Takashi Shimura, Masami Shimoj\u014d<\/p>\n\n\n\n

Dziennikarz prowadzi \u015bledztwo w sprawie korupcji i zmowy mi\u0119dzy szefem ma\u0142omiasteczkowej policji oraz lokaln\u0105 rodzin\u0105 jakuza.<\/p>\n\n\n\n

Komentarz:<\/span> Produkcja poprzez wyb\u00f3r bohatera zbiorowego wyra\u017ca kilka idei, staj\u0105c si\u0119 raczej narz\u0119dziem propagandowym dla wprowadzanej do powojennej Japonii demokracji ani\u017celi filmem przedstawiaj\u0105cym konkretn\u0105 histori\u0119. W\u0105tek kryminalny cz\u0119sto ust\u0119puje miejsca g\u00f3rnolotnym o\u015bwiadczeniom postaci, proklamuj\u0105cych doskona\u0142o\u015b\u0107 systemu demokratycznego oraz krytykuj\u0105cych skostnia\u0142\u0105 hierarchiczno\u015b\u0107 japo\u0144skiej w\u0142adzy, doprowadzaj\u0105c\u0105 do licznych patologii politycznych i spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Film w znacznej mierze mo\u017cna rozpatrywa\u0107 jako wynik frustracji \u00f3wczesnych tw\u00f3rc\u00f3w zastanym porz\u0105dkiem, w\u015bciek\u0142o\u015bci dotycz\u0105cej politycznych decyzji, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y kraj do przegranej wojny, a tak\u017ce zach\u0142y\u015bni\u0119cia si\u0119 obietnicami nowego systemu, wprowadzanego pod nadzorem Stan\u00f3w Zjednoczonych. Street of Violence<\/em> jest w tym kontek\u015bcie jednym z licznych przyk\u0142ad\u00f3w prodemokratycznego kina z powojennej Japonii. Demokracja dla wielu jawi\u0142a si\u0119 jako rozwi\u0105zanie przynajmniej niekt\u00f3rych problem\u00f3w kraju, st\u0105d mo\u017cna wybaczy\u0107 jednostronno\u015b\u0107 w przedstawieniu akcji, a zarazem pochwali\u0107 do\u015b\u0107 szeroki obraz siatki korupcji i przest\u0119pczo\u015bci, tym bardziej, \u017ce do policji i gangster\u00f3w pozwala si\u0119 widzowi pa\u0142a\u0107 wyj\u0105tkow\u0105 niech\u0119ci\u0105 poprzez udane portretowanie ich jako najgorszych z mo\u017cliwych.<\/p>\n\n\n\n

Produkcja przedstawia przy tym dwa \u017ar\u00f3d\u0142a, z kt\u00f3rych wyp\u0142ywa lub powinna wyp\u0142ywa\u0107 rewolucja burz\u0105ca niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142eczne: m\u0142odzie\u017c, chc\u0105ca aby ich kraj by\u0142 uczciwy, bezpieczny i nowoczesny oraz dziennikarze, spe\u0142niaj\u0105cy misj\u0119 wskazywania na problemy i pomagania w ich usuni\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n

Warto przy okazji doda\u0107, \u017ce poprzez przedstawienie wsp\u00f3\u0142czesnych organizacji mafijnych w realistyczny spos\u00f3b, Street of Violence<\/em> stanowi tak\u017ce prekursora popularnego nurtu yakuza eiga<\/a><\/em>.<\/p>\n\n\n\n

8\/10<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Spring Snow<\/strong><\/em>
(Shunsetsu<\/em>)
Re\u017cyseria: K\u014dzabur\u014d Yoshimura
Scenariusz: Kaneto Shind\u014d
Studio: Shochiku
Gatunek: dramat, obyczajowy<\/p>\n\n\n\n

Obsada:<\/span> Yasuko Fujita, Akiko Sawamura, Ichir\u014d Ry\u016bzaki, Teiji Takahashi, Takashi Shimura, Sh\u016bji Sano<\/p>\n\n\n\n

Historia niezamo\u017cnej rodziny Yoshikaw\u00f3w. Najstarsza c\u00f3rka pracuje w kolei, lecz z powodu zobowi\u0105za\u0144 finansowych wobec rodziny wci\u0105\u017c odk\u0142ada zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. M\u0142odsza c\u00f3rka zostaje s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 w bogatym domostwie. Ojciec traci prac\u0119, a reszta rodziny jest bezrobotna.<\/p>\n\n\n\n

Komentarz:<\/span> Produkcja jest klasycznym przyk\u0142adem pozytywnego, inspiruj\u0105cego powojennego kina w Japonii. G\u0142\u00f3wni bohaterowie, cho\u0107 cierpi\u0105 bied\u0119, zachowuj\u0105 nadziej\u0119 na lepsze jutro, nie daj\u0105 si\u0119 skusi\u0107 obietnicom szybkiego wzbogacenia si\u0119, uczciwo\u015b\u0107 jest dla nich najwy\u017cszym honorem i krok po kroku odbudowuj\u0105 swoje domostwo presuponuj\u0105c tym samym dzia\u0142alno\u015b\u0107 w celu odbudowy kraju. Film jest otwarty scen\u0105 sadzenia zbo\u017ca w twardej, nieprzyjaznej glebie, symbolizuj\u0105c\u0105 walk\u0119 o przetrwanie w ci\u0119\u017ckich czasach. W ostatniej scenie zbo\u017ce zaczyna kie\u0142kowa\u0107 wyra\u017caj\u0105c przekonanie, \u017ce praca i dyscyplina doprowadz\u0105 nar\u00f3d do rozkwitu.<\/p>\n\n\n\n

7\/10<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do zobaczenia<\/strong><\/em>
Till We Meet Again<\/em><\/strong>
(Mata au hi made<\/em>; dos\u0142.: Do dnia, w kt\u00f3rym zobaczymy si\u0119 ponownie)
<\/strong>Re\u017cyseria: Tadashi Imai
Scenariusz: Yoko Mizuki, Toshio Yasumi
Studio: Toho
Gatunek: dramat, wojenny, romans<\/p>\n\n\n\n

Obsada:<\/span> Yoshiko Kuga, Eiji Okada, Osamu Takizawa, Akitake K\u00f4no, Akiko Kazami, Haruko Sugimura, K\u00f4ichi Hayashi, Hiroshi Akutagawa, Akira \u014cizumi, Hiroshi Kond\u014d<\/p>\n\n\n\n

#1 na li\u015bcie Kinema junpo<\/p>\n\n\n\n

Dwoje m\u0142odych ludzi zakochuj\u0105 si\u0119 w sobie, podczas gdy Japonia pod nacjonalistyczn\u0105 w\u0142adz\u0105 zmierza w kierunku wojny.<\/p>\n\n\n\n

Komentarz:<\/span> Jako \u017ce jest to film tworzony nied\u0142ugo po zako\u0144czeniu wojny \u015bwiatowej, nie jest zaskoczeniem, i\u017c Imai wykorzystuje stanowi\u0105cy centraln\u0105 o\u015b fabularn\u0105 romans do krytycznego przyjrzenia si\u0119 okresowi zbrojnego konfliktu. Re\u017cyser prowadzi w Do zobaczenia<\/em> dwuwarstwow\u0105 fabu\u0142\u0119: jej pierwszy poziom stanowi do\u015b\u0107 ckliwy romans, drugim jest za\u015b wojenne t\u0142o snutej opowie\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wna posta\u0107 m\u0119ska \u2013 m\u0142odzieniec imieniem Saburo Tajima \u2013 pochodzi z rodziny wyznaj\u0105cej zasady twardej dyscypliny i uznaj\u0105cej patriotyzm za najwy\u017cszy obowi\u0105zek Japo\u0144czyka. Szczeg\u00f3lnie jest to prawd\u0105 w przypadku starszego brata Saburo, kt\u00f3ry staje si\u0119 w filmie symbolem typowego obywatela, jakiego umys\u0142 zosta\u0142 wyprany przez narodow\u0105, wojenn\u0105 propagand\u0119. Jest on wyrzucaj\u0105cym z siebie puste slogany \u017co\u0142nierzem, szczerze wierz\u0105cym, \u017ce idzie atakowa\u0107 inne pa\u0144stwa po to aby zapewni\u0107 pok\u00f3j na \u015bwiecie. W jego mniemaniu jest to jedyna s\u0142uszna droga, \u015bwi\u0119te powinowactwo kraju i ka\u017cdy, kto ma inne zdanie jest zdrajc\u0105 albo przynajmniej nie jest godzien nazywania siebie Japo\u0144czykiem. S\u0142owem, korzysta z klasycznej skrajnie prawicowej my\u015bli, niedopuszczaj\u0105cej innej perspektywy ni\u017c (nies\u0142usznie) narodowa do g\u0142osu. Imai wyra\u017anie opowiada si\u0119 przeciw tego typu post\u0119powaniu, co potwierdza zupe\u0142nie bezsensown\u0105 \u015bmierci\u0105 m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\n\n\n\n

Ono \u2013 g\u0142\u00f3wna posta\u0107 \u017ce\u0144ska \u2013 to m\u0142oda dziewczyna z ni\u017cszej warstwy spo\u0142ecznej, zajmuj\u0105ca si\u0119 tworzeniem plakat\u00f3w i pr\u00f3buj\u0105ca wraz z samotn\u0105 matk\u0105 wi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem. Spo\u0142eczne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy zamo\u017cnym Tajim\u0105, a biedn\u0105 Ono nie s\u0105 tematem zainteresowania Imaia, raczej dzi\u0119ki szybkiemu ich pokonaniu przez uczucie dwojga zakochanych, podkre\u015bla on czysto\u015b\u0107 ich mi\u0142o\u015bci, co w ostatecznym rozrachunku sprawia, \u017ce towarzysz\u0105cy ich losom tragizm b\u0119dzie dla widz\u00f3w dotkliwszy. Ponadto wprowadzony zosta\u0142 tak\u017ce w\u0105tek trudno\u015bci Ono ze sprzeda\u017c\u0105 plakat\u00f3w jej autorstwa. Przez agencje reklamowe s\u0105 one postrzegane jako bezwarto\u015bciowe, gdy\u017c w czasie wojny to nie warto\u015bci estetyczne czy artystyczne s\u0105 istotne, lecz propagandowe. Wojenny porz\u0105dek rzeczy interesuje si\u0119 jedynie tre\u015bciami, maj\u0105cymi potencja\u0142 motywacji do okrutniejszej walki, a moralno\u015b\u0107 i ludzkie odruchy stara si\u0119 unicestwia\u0107 z pe\u0142n\u0105 premedytacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

8\/10<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Seria Panorama kina japo\u0144skiego ma za zadanie zebra\u0107 i pokr\u00f3tce om\u00f3wi\u0107 wszystkie produkcje japo\u0144skie powsta\u0142e od roku 1948, jakie s\u0105 dost\u0119pne z angielskimi t\u0142umaczeniami (i kilka, jakie nie s\u0105). Escape at Dawnaka Desertion at Dawn(Akatsuki no dasso)Re\u017cyseria: Senkichi TaniguchiScenariusz: Senkichi Taniguchi, Akira KurosawaStudio: ShintohoGatunek: dramat, wojenny Obsada: Ry\u014d Ikebe, Yoshiko Yamaguchi, Eitar\u014d Ozawa, Hajime Izu, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[],"class_list":["post-23","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kino","category-panorama-kina-japonskiego"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":217,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions\/217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/velarium.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}